Rhynchotechum, Stauranthera,Petrocodon

Nemantanthus

Nematanthus is a genus of flowering plants in the family Gesneriaceae. All of its species are endemic to Brazil.Compared to other gesneriads, Nematanthus has leaves that are small, succulent, and hard-surfaced. The plant has a trailing, branching, and spreading habit; it is generally an epiphyte in nature and a hanging-basket plant in cultivation. The flower has fused petals. In some species, the flower has a "pouch" at the bottom. The fancied resemblance of such flowers to a goldfish gives these plants the common name goldfish plant or guppy plant.

Nematanthus wettsteinii (Fritsch) H. E.

Moore

ปลาทอง

 Rhynchotechum

🟤Rhynchotechum obovatum (Griff.) B. L.

Burtt

ช้าสาน หนาดดง

ไม้พุ่มหรือไม้กึ่งพุ่ม เป็นลำเดี่ยว ไม่แตกกิ่ง แตกกิ่งน้อย หรือแตกเป็นกอจากโคนต้นใกล้ผิวดินเดี่ยวเรียงตรงข้ามหรือเรียงเวียน อาจพบบ้างที่เรียงสลับใกล้โคนต้น รูปไข่กลับ รูปไข่กลับแคบ รูปขอบขนานหรือรูปขอบขนานแคบ ช่อดอกแบบช่อกระจุกเชิงประกอบ ออกตามซอกใบ พบบ้างที่เกิดเหนือรอยแผลใบ ดอกสีขาว สีขาวอมเขียว หรือสีชมพูอ่อน ผลแบบผลมีเนื้อหนึ่งถึงหลายเมล็ด คล้ายทรงรูปไข่หรือรูปทรงรี เมล็ดรูปทรงค่อนข้างรี ขนาดเล็ก มีจำนวนมาก

ช้าสานมีเขตการกระจายพันธุ์ในประเทศไทยทางภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคตะวันออกภาคตะวันออกเฉียงใต้ และภาคใต้ พบตามที่ร่มรำไร และค่อนข้างชื้นในป่าดิบ ที่สูงจากระดับทะเล ๒๐๐-๒,๑๕๐ ม. ออกดอกและเป็นผลเกือบตลอดปีในต่างประเทศพบที่อินเดีย บังกลาเทศ เมียนมา จีนและภูมิภาคอินโดจีน.

Stauranthera

Stauranthera is a genus of flowering plants in the family Gesneriaceae, native to Bangladesh, the Nicobar Islands, Assam, the eastern Himalayas, south-central and southeast China (including Hainan), Southeast Asia, and Malesia to New Guinea. It is very close morphologically and genetically to Loxonia.

Perennial or annual monocarpic herbs. Stem fleshy-succulent, branched or not. Leaves opposite, strongly anisophyllous, the large leaves with short or long petiole, lamina strongly asymmetrical, elliptic to ovate, base strongly unequal-sided, apex acute-acuminate or blunt; sparsely hairy, lower side usually pubescent; the small leaves reduced to a tiny cordi- or reniform auricle. Inflorescence terminal, an alternicladic thyrse with pair- or single-flowered cymes or solitary flowers emerging from small bracts; bracteoles lacking; flowers pedicellate. Sepals in the lower part with conspicuous plications at the sinuses. Corolla 5-merous, either rotate-widely campanulate, ecalcarate, or zygomorphic and spurred at the base, blue or white, sometimes with a yellow blotch at the palate. Stamens 4, all anthers coherent and forming a cross-like figure. Nectary absent. Ovary globose or ovoid, style short, stigma large-capitate or bilamellate. Capsule globose, irregularly falling into pieces in the upper half. Seeds small, blackish-brown, reticulate.

Currently accepted species include:^[2]

• Stauranthera argyrescens Hallier f.
• Stauranthera coerulea (Blume) Merr.
• Stauranthera floribunda F.Su, C.Y.Hao & K.Tan
• Stauranthera grandifolia Benth.
• Stauranthera ionantha Hallier f.
• Stauranthera novoguineensis B.L.Burtt
• Stauranthera parvifolia S.Moore
• Stauranthera umbrosa (Griff.) C.B.Clarke

Stauranthera growing in Thailand.

🟣Stauranthera grandifolia Benth.

ม่วงมโนราห์

พังงา

Stauranthera grandifolia Benth. is a succulent herb belonging to the Gesneriaceae family. It is a native plant in Southeast Asia and parts of the Himalayas. The plant features opposite, broadly elliptic leaves and pendent blue flowers with a spur at the base, borne in axillary cymes. 

กรุงชิง 28/07/25

หมอต้อ suwanna พังงา17/08/25

 

Petrocodon

Petrocodon is a genus of the family Gesneriaceae. It includes 51 species native to southern China and Indochina (Cambodia, Laos, Thailand, and Vietnam). Petrocodonformerly had few species, but recent genetic analysis has refined our understanding of the genus. Calcareoboea, Paralagarosolen, Dolicholoma, and Tengia monotypic generahave been transferred to Petrocodon, as well as some Didymocarpus and Lagarosolenspecies.

Examples of flower morphology of various taxa belonging to the Petrocodon clade arranged by phylogenetic relationships as suggested by the molecular data: A, Didymocarpus niveolanosus; B, Lagarosolen integrifolius; C, Paralagarosolen fangianus; D, Wentsaiboea tiandengensis; E, Lagarosolen ainsliifolius; F, Dolicholoma jasminiflorum; G, Calcareoboea coccinea; H, Lagarosolen hechiensis; J, Didymocarpus hancei; K, Lagarosolen coriaceifolius; L, Tengia scopulorum; M, Petrocodon dealbatus.

A new species of Petrocodon (Gesneriaceae) from Thailand

DAVID J. MIDDLETON1, SUNISA SANGVIROTJANAPAT2 & WARANUCH LA-ONGSRI

In August 2013 a team from Queen Sirikit Botanic Garden (QBG) collected a plant from Doi Pha Chor in Phayao Province and also brought plants into cultivation in the Botanic Garden. This plant (Accession number QSBG 20130468E) has proven to be a previously unknown species of Petrocodon which we describe here as P. flavus. It is most similar to Petrocodon mollifolius (W.T.Wang) A.Weber & Mich.Möller from SW Yunnan in China, and would key out to this species in Chen et al. (2014), but differs in the characters mentioned below. Petrocodon flavus and P. molli- folius belong to a group of species in the genus that were formerly included within Didymocarpus until the circumscription of Petrocodon was clarified by Weber et al. (2011). The species in this group, including Petrocodon hancei (Hemsl.) A.Weber & Mich.Möller and P. niveolanosus (D.Fang & W.T. Wang) A.Weber & Mich.Möller, are rosette plants, unlike most species of Didymocarpus.

Figure 1. Petrocodon flavus D.J.Middleton & Sangvir. A. Natural habitat; B. Whole plant; C. Inflorescence; D. Flower dissection. Photographs A. by Waranuch La-ongsri, B–D. by Sunisa Sangvirotjanapa

🟣Petrocodon flavus D.J.Middleton & Sangvir., sp.  Most similar to Petrocodon mollifolius (W.T. Wang) A.Weber & Mich.Möller in the rosette habit, villous hair covering on the leaves, and the yellow corolla, but differs in the generally narrower leaves with narrowly cuneate leaf base (vs broader leaves 3.3–10.5 cm wide and broadly cuneate leaf base), 3–5-flowered cymes (vs. 7–12-flowered), shorter bracts (0.3–0.4 cm vs. 1.2–2 cm) and less densely hairy inflorescence axes, calyx, ovary and fruit. Type: Thailand, Phayao, Chiang Kham District, Rom Yen Subdistrict, Phu Sang National Park, Tham Pha Daeng, Doi Pha Chor, 876 m alt., 16 Aug. 2013, La-ongsri et al. 3068 (holotype QBG; isotype BKF). Fig. 1.

Thailand.— NORTHERN: Phayao [Chiang Kham, Rom Yen, Phu Sang National Park, Tham Pha Daeng, Doi Pha Chor, 876 m alt., 16 Aug. 2013, La-ongsri et al. 3068 (QBG, BKF)].

Distribution.— Only known from the type locality.

Ecology.— Growing on a shaded limestone cliff in primary forest at 876 m altitude.

Etymology.— Named after the colour of the corolla.

Proposed IUCN conservation assessement.— Endangered (EN D). This species has been found only at the type locality in Phu Sang National Park where it is restricted to a small population of around 100–200 mature individuals.

.

🟣Petrocodon bonii (Pellegr.) A.Webwer & Mich.Möller 

ม่วงจิราภรณ์

Only the second species of Petrocodon recorded for Thailand, the other being P. bonii which was formerly placed in Calcareoboea C.Y.Wu ex H.W.Li by Burtt (2001). Petrocodon flavus is most easily distinguished from P. bonii by its yellow corolla (vs purple corolla) and by being considerably more densely hairy with much longer hairs. Petrocodon bonii has only been collected twice in Thailand, on Khao Son Mountain in Kamphaeng Phet Province, M. van de Bult 685 (CMU), and on Pha Nok Khao in Khon Kaen Province, Smitinand & Sleumer 1140 (BKF). Both species are, therefore, poorly known in Thailand.

พืชล้มลุกอายุหลายปี ไม่มีลำต้น ใบออกเป็นกระจุกเรียงซ้อนบริเวณโคนต้น แผ่นใบรูปรีแคบ ปลายแหลมถึงเรียวแหลม โคนสอบถึงรูปลิ่ม ขอบหยักมนถึงจักฟันเลื่อย เส้นใบข้างละ 4-6 เส้น ตรงขึ้นไปยังขอบใบ ผิวใบด้านบนมีขนสั้นนุ่มกระจายห่าง ๆ ผิวใบด้านล่างและเส้นใบมีขนสั้นนุ่มปกคลุมหนาแน่น ช่อดอกแบบช่อกระจุกก้านโดด ดอกเรียงหลวม ๆ มี 8-12 ดอก กลีบเลี้ยงเชื่อม ปลายแยกเป็น 5 แฉก กลีบดอกเชื่อมเป็นหลอดรูประฆัง สีฟ้าแกมม่วง สีม่วงอ่อน ถึงสีขาวแกมม่วง หลอดกลีบดอกป่องตรงกลาง ด้านนอกปกคลุมด้วยขนต่อม ด้านในเกลี้ยง ปลายแยกเป็น 5 แฉก มน 2 แฉกบน 3 แฉกล่าง เกสรเพศผู้ที่สมบูรณ์ 2 เกสร ติดเหนือโคนกลีบดอก อับเรณูเกลี้ยง หันหน้าเข้าหากัน เกสรเพศผู้ที่เป็นหมันติดอยู่ด้านข้าง ต่อมน้ำต้อยเกลี้ยง รังไข่และก้านยอดเกสรเพศเมียปกคลุมด้วยทั้งขนต่อมและขนไม่มีต่อม ผลแบบแคปซูลรูปทรงกระบอก ผลแก่แตกเป็น 4 ช่อง เมล็ดรูปไข่ ซึ่งแทบทุกส่วนของพืชปกคลุมด้วยขนนุ่มซึ่งมีทั้งขนต่อมและขนไม่มีต่อม

Petrocodon bonii (A) habitat in Mat Son Mountain (type locality, Vietnam), (B) plant in bloom, (C) frontal view of corolla, (D) lateral view of corolla, (E) top view of corolla, (F) opened corolla, (G) calyx lobes, (H) pistil (Photographs by F. Wen)

การกระจายพันธุ์และนิเวศวิทยา พบขึ้นตามหน้าผาหินชั้น หินปูน และหินทราย ที่มีร่มเงาหรือที่โล่งที่มีความชื้นสูง ที่ความสูงจากระดับทะเล 400-550 ม ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของไทย (เพชรบูรณ์ ขอนแก่น) ต่างประเทศพบที่เวียดนาม (type) ออกดอกและเป็นผลในเดือนมิถุนายน-ตุลาคม

ชื่อไทยตั้งให้เป็นเกียรติแด่คุณจิราภรณ์ มีวาสนา @Jiraporn Meewasana ผู้ที่ให้ความสนใจพืชชนิดนี้ นำพาให้นักพฤกษศาสตร์ติดตามเก็บตัวอย่างในพื้นที่ใหม่ ๆ และได้ข้อมูลเพื่อระบุชนิดได้ชัดเจนขึ้น

#bkfteam #ทีมประเมินสถานภาพพืชสำคัญในระบบนิเวศเขาหินปูนประเทศไทย

🔄 Back to Front page