Petrocodon
Petrocodon is a genus of the family Gesneriaceae. It includes 51 species native to southern China and Indochina (Cambodia, Laos, Thailand, and Vietnam). Petrocodonformerly had few species, but recent genetic analysis has refined our understanding of the genus. Calcareoboea, Paralagarosolen, Dolicholoma, and Tengia monotypic generahave been transferred to Petrocodon, as well as some Didymocarpus and Lagarosolenspecies.
Examples of flower morphology of various taxa belonging to the Petrocodon clade arranged by phylogenetic relationships as suggested by the molecular data: A, Didymocarpus niveolanosus; B, Lagarosolen integrifolius; C, Paralagarosolen fangianus; D, Wentsaiboea tiandengensis; E, Lagarosolen ainsliifolius; F, Dolicholoma jasminiflorum; G, Calcareoboea coccinea; H, Lagarosolen hechiensis; J, Didymocarpus hancei; K, Lagarosolen coriaceifolius; L, Tengia scopulorum; M, Petrocodon dealbatus.
A new species of Petrocodon (Gesneriaceae) from Thailand
DAVID J. MIDDLETON1, SUNISA SANGVIROTJANAPAT2 & WARANUCH LA-ONGSRI
 Figure 1. Petrocodon flavus D.J.Middleton & Sangvir. A. Natural habitat; B. Whole plant; C. Inflorescence; D. Flower dissection. Photographs A. by Waranuch La-ongsri, B–D. by Sunisa Sangvirotjanapa 🟣Petrocodon flavus D.J.Middleton & Sangvir., sp. Most similar to Petrocodon mollifolius (W.T. Wang) A.Weber & Mich.Möller in the rosette habit, villous hair covering on the leaves, and the yellow corolla, but differs in the generally narrower leaves with narrowly cuneate leaf base (vs broader leaves 3.3–10.5 cm wide and broadly cuneate leaf base), 3–5-flowered cymes (vs. 7–12-flowered), shorter bracts (0.3–0.4 cm vs. 1.2–2 cm) and less densely hairy inflorescence axes, calyx, ovary and fruit. Type: Thailand, Phayao, Chiang Kham District, Rom Yen Subdistrict, Phu Sang National Park, Tham Pha Daeng, Doi Pha Chor, 876 m alt., 16 Aug. 2013, La-ongsri et al. 3068 (holotype QBG; isotype BKF). Fig. 1. Thailand.— NORTHERN: Phayao [Chiang Kham, Rom Yen, Phu Sang National Park, Tham Pha Daeng, Doi Pha Chor, 876 m alt., 16 Aug. 2013, La-ongsri et al. 3068 (QBG, BKF)]. Distribution.— Only known from the type locality. Ecology.— Growing on a shaded limestone cliff in primary forest at 876 m altitude. Etymology.— Named after the colour of the corolla. Proposed IUCN conservation assessement.— Endangered (EN D). This species has been found only at the type locality in Phu Sang National Park where it is restricted to a small population of around 100–200 mature individuals. | |
. |
🟣Petrocodon bonii (Pellegr.) A.Webwer & Mich.Möller
ม่วงจิราภรณ์
Only the second species of Petrocodon recorded for Thailand, the other being P. bonii which was formerly placed in Calcareoboea C.Y.Wu ex H.W.Li by Burtt (2001). Petrocodon flavus is most easily distinguished from P. bonii by its yellow corolla (vs purple corolla) and by being considerably more densely hairy with much longer hairs. Petrocodon bonii has only been collected twice in Thailand, on Khao Son Mountain in Kamphaeng Phet Province, M. van de Bult 685 (CMU), and on Pha Nok Khao in Khon Kaen Province, Smitinand & Sleumer 1140 (BKF). Both species are, therefore, poorly known in Thailand.
พืชล้มลุกอายุหลายปี ไม่มีลำต้น ใบออกเป็นกระจุกเรียงซ้อนบริเวณโคนต้น แผ่นใบรูปรีแคบ ปลายแหลมถึงเรียวแหลม โคนสอบถึงรูปลิ่ม ขอบหยักมนถึงจักฟันเลื่อย เส้นใบข้างละ 4-6 เส้น ตรงขึ้นไปยังขอบใบ ผิวใบด้านบนมีขนสั้นนุ่มกระจายห่าง ๆ ผิวใบด้านล่างและเส้นใบมีขนสั้นนุ่มปกคลุมหนาแน่น ช่อดอกแบบช่อกระจุกก้านโดด ดอกเรียงหลวม ๆ มี 8-12 ดอก กลีบเลี้ยงเชื่อม ปลายแยกเป็น 5 แฉก กลีบดอกเชื่อมเป็นหลอดรูประฆัง สีฟ้าแกมม่วง สีม่วงอ่อน ถึงสีขาวแกมม่วง หลอดกลีบดอกป่องตรงกลาง ด้านนอกปกคลุมด้วยขนต่อม ด้านในเกลี้ยง ปลายแยกเป็น 5 แฉก มน 2 แฉกบน 3 แฉกล่าง เกสรเพศผู้ที่สมบูรณ์ 2 เกสร ติดเหนือโคนกลีบดอก อับเรณูเกลี้ยง หันหน้าเข้าหากัน เกสรเพศผู้ที่เป็นหมันติดอยู่ด้านข้าง ต่อมน้ำต้อยเกลี้ยง รังไข่และก้านยอดเกสรเพศเมียปกคลุมด้วยทั้งขนต่อมและขนไม่มีต่อม ผลแบบแคปซูลรูปทรงกระบอก ผลแก่แตกเป็น 4 ช่อง เมล็ดรูปไข่ ซึ่งแทบทุกส่วนของพืชปกคลุมด้วยขนนุ่มซึ่งมีทั้งขนต่อมและขนไม่มีต่อม
Petrocodon bonii (A) habitat in Mat Son Mountain (type locality, Vietnam), (B) plant in bloom, (C) frontal view of corolla, (D) lateral view of corolla, (E) top view of corolla, (F) opened corolla, (G) calyx lobes, (H) pistil (Photographs by F. Wen)
การกระจายพันธุ์และนิเวศวิทยา พบขึ้นตามหน้าผาหินชั้น หินปูน และหินทราย ที่มีร่มเงาหรือที่โล่งที่มีความชื้นสูง ที่ความสูงจากระดับทะเล 400-550 ม ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของไทย (เพชรบูรณ์ ขอนแก่น) ต่างประเทศพบที่เวียดนาม (type) ออกดอกและเป็นผลในเดือนมิถุนายน-ตุลาคม
ชื่อไทยตั้งให้เป็นเกียรติแด่คุณจิราภรณ์ มีวาสนา @Jiraporn Meewasana ผู้ที่ให้ความสนใจพืชชนิดนี้ นำพาให้นักพฤกษศาสตร์ติดตามเก็บตัวอย่างในพื้นที่ใหม่ ๆ และได้ข้อมูลเพื่อระบุชนิดได้ชัดเจนขึ้น
#bkfteam #ทีมประเมินสถานภาพพืชสำคัญในระบบนิเวศเขาหินปูนประเทศไทย
Petrocosmia
Petrocosmea is a genus of the family Gesneriaceae, the African violet family. Many of the species within this genus are endemic to high-elevation areas in Western China,[although some are native to other parts of Asia. including north-central and southern China, Indochina, and the eastern Himalayas. It is a rosette-forming genus that generally grows on wet mossy rocks or forests. The genus was discovered in China by Augustine Henry and was first described in 1887 by Daniel Oliver (Prof. of Botany, University College, London).
Species
 |
| Petrocosmea rosettifolia |
63 species are accepted.[1]
- Petrocosmea adenophora Z.J.Huang & Z.B.Xin
- Petrocosmea barbata Craib
- Petrocosmea begoniifolia C.Y. Wu ex H.W. Li
- Petrocosmea bicolor D.J.Middleton & Triboun
- Petrocosmea cavaleriei H. Lév.
- Petrocosmea chiwui M.Q.Han, H.Jiang & Yan Liu
- Petrocosmea chrysotricha M.Q.Han, H.Jiang & Yan Liu
Thailand is home to 6 native species of Petrocosmea,
a genus of small, rosette-forming plants in the Gesneriaceae (African violet) family. They are primarily found growing on shady limestone cliffs and rock crevices in the high-elevation montane forests of Northern Thailand.
Native Thai Species
- Petrocosmea kerrii: Often called "ขาวกำมะหยี่" (Khao Kammayee). It features soft, hairy leaves and small white flowers with yellow centers. It is also found in Myanmar and Southern China.
- Petrocosmea pubescens: Also known as "นรีรัตน์" (Nareerat). A threatened, endemic species found exclusively on Doi Tung in Chiang Rai, featuring peltate leaves and deep purple flowers.
- Petrocosmea bicolor: Known locally as "ม่วงสอดสี". This endemic plant is found only on Doi Ang Khang, Chiang Mai, and features bicolored, pale-and-dark purple flowers.
- Petrocosmea heterophylla: Also known as "จอกหินน้อย" (Jok Hin Noi). An endemic species with distinct bumpy leaves and a lower petal lobe that is dark purple.
- Petrocosmea formosa & Petrocosmea umbelliformis: Two additional species officially documented as part of the native Thai flora checklist.
Natural Habitat & Ecology
In Thailand, these rare alpineGesneriads thrive in humid, shaded microclimates. They are almost exclusively lithophytic (growing on rocks), specifically on vertical karst limestone precipices at elevations typically ranging from 1,000 to 1,500 meters. Because of their narrow, specialized habitats, several of the Thai-endemic species are highly vulnerable to environmental changes.
Would you like to know more about the specific elevations and trails where you can find these species on Doi Ang Khang or Doi Tung?
🟢Petrocosmea kerrii: "ขาวกำมะหยี่" (Khao Kammayee)
Petrocosmea kerrii is a species of flowering plant in the family Gesneriaceae,sometimes cultivated as a houseplant. In the past, it has been erroneously placed in the genus Damrongia.It was first described by William Grant Craib in 1918.
ขาวกำมะหยี่ Petrocosmea kerrii Craib (Gesneriaceae) ไม้ล้มลุกขึ้นตามซอกเขาหินปูนบริเวณอ่างขาง จังหวัดเชียงใหม่ ตีพิมพ์เป็นพืชชนิดใหม่ของโลกในวารสารของสวนพฤกษศาสตร์คิว Bull. Misc. Inform. Kew 1918(10): 365. 1918. ขึ้นบนก้อนหินที่ชื้น ลำต้นสั้น ใบมีขนสั้นนุ่นหนาแน่น กลีบดอกโคนเชื่อมกันเป็นหลอด ปลายแยกเป็น 5 แฉก 3 แฉกล่างสีขาว 2 แฉกบนสีขาวและมีแต้มสีเหลืองตรงกลางระหว่างแฉก มีเขตกระจายพันธุ์ที่เมียนมาตอนเหนือ จีนตอนใต้ และตอนเหนือของไทย
ขอขอบคุณ ดร. David Middleton สำหรับชื่อพฤกษศาสตร์
* ทีมสำรวจพรรณไม้ภาคเหนือ
🟢Petrocosmea pubescens: "นรีรัตน์" (Nareerat)
Petrocosmea pubescens, Chiang Rai, Mae Fa Luang District, Doi Tung, montane deciduous forest on karst limestone, northern Thailand. This is perhaps the most distinctive species of Petrocosmea due to the peltate leaves and deep purple corollas. No other species have peltate leaves and only Petrocosmea bicolorhas such deep purple corollas, although not uniformly in that species.
ม่วงกำมะหยี่ นรีรัตน์ Petrocosmea pubescens D. J. Middleton & Triboun (Gesneriaceae) ไม้ล้มลุกขึ้นตามซอกเขาหินปูนบริเวณอ่างขาง จังหวัดเชียงใหม่ ตีพิมพ์เป็นพืชชนิดใหม่ของโลกในวารสาร Thai Forest Bull., Bot. 38: 44 (-47; figs.). 2010. ลำต้นสั้น ใบรูปก้นปิด ก้านใบและแผ่นใบมีขนหนาแน่น กลีบเลี้ยงมีขนหนาแน่น กลีบดอกสีม่วง โคนเชื่อมกันเป็นหลอด ปลายแยกเป็น 5 แฉก ข้อมูล ณ ปัจจุบันเป็นพรรณไม้ถิ่นเดียว (endemic) ของไทย
ขอขอบคุณ ดร. David Middleton สำหรับชื่อพฤกษศาสตร์
* ทีมสำรวจพรรณไม้ภาคเหนือ
Petrocosmea pubescens D.J.Middleton & Triboun: A. habit; B. fl ower dissection, lower lip; C. fl ower dissection, upper lip; D. calyx opened out; E. stamen, dorsal view; F. stamen, ventral view; G. stamen, lateral view; H. stamens touching face to face as in fl ower; I. pistil, ventral view; J. pistil, lateral view. Scale bars: A = 10 cm, B, C, 6 mm, D-J = 4 mm. A-J from Middleton et al. 4553 (E).
🟢Petrocosmea bicolor: "ม่วงสอดสี"
D.J.Middleton & Triboun, sp. nov.
ม่วงสอดสี ทวิชาติ Petrocosmea bicolor D. J. Middleton & Triboun (Gesneriaceae) ไม้ล้มลุกขึ้นตามซอกเขาหินปูนบริเวณอ่างขาง จังหวัดเชียงใหม่ ตีพิมพ์เป็นพืชชนิดใหม่ของโลกในวารสาร Thai Forest Bull 2010. ลำต้นสั้น ช่อดอกและกลีบเลี้ยงมีขนตั้งหนาแน่น กลีบดอกโคนเชื่อมกันเป็นหลอด ปลายแยกเป็น 5 แฉก 3 แฉกล่างสีม่วง 2 แ
ฉกบนสีขาว ข้อมูล ณ ปัจจุบันเป็นพรรณไม้ถิ่นเดียว (endemic) ของไทย
ขอขอบคุณ ดร. David Middleton สำหรับชื่อพฤกษศาสตร์
* ทีมสำรวจพรรณไม้ภาคเหนือ
A Petrocosmea grandifolia et Petrocosmea heterophylla corollis bicoloribus et bulbillis in multis foliis adsunt distincta. Typus: Thailand, Chiang Mai, Fang District, Doi Ang Khang, vertical limestone cliff face in montane forest, 21 Sept. 2008, Middleton, Karaket, Triboun, Kawatkull & Meeboonya 4543 (holotype BKF; isotypes A, BK, E). Figs. 1, 3A–C.
Distribution.— Only known from Doi Ang Khang in Chiang Mai, Thailand.
Ecology.— In montane moist seasonal forest on karst shady limestone at ca 1,450 m in altitude. Flowering and fruiting periods unknown.
🟢Petrocosmea heterophylla: B.L.Burtt
"จอกหินน้อย"
Petrocosmea heterophylla is a rare, rosette-forming perennial herb belonging to the African violet family (Gesneriaceae). Endemic to northern Thailand, it typically grows as an epilith on shady limestone rock faces in high-elevation, moist hill evergreen forests. It is highly valued by gesneriad enthusiasts for its stunning, velvety foliage and delicate white flowers.
. Key Characteristics
- Foliage: Forms a tight, flat rosette of velvety, hairy leaves. The hairy texture helps reduce water loss in their native environments.
- Flowers: Produces whitish flowers often featuring a small purple or orange patch at the base of the petals, blooming on slender, upright stalks.
- Habitat: Native to elevations between 1,400 and 1,900 meters in Chiang Mai province (such as Doi Ang Khang).
🟢Petrocosmea formosa “ม่วงกำมะหยี่สอดสีทอง”
ม่วงกำมะหยี่สอดสีทอง Petrocosmea formosa B. L. Burtt (Gesneriaceae) จากเขาหินปูนเชียงดาว อำเภอเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่ ไม้ล้มลุกขึ้นตามซอกเขาหินปูน ลำต้นสั้น ใบมีขนสั้นนุ่นหนาแน่น กลีบดอกโคนเชื่อมติดกันเป็นหลอด ปลายแยกเป็น 5 แฉกสีม่วงอ่อน แฉกล่าง 3 แฉก แฉกบน 2 แฉก โคนแฉกบนมีแต้มสีเหลืองสดตรงกลางระหว่างแฉก เป็นพรรณไม้ถิ่นเดียวของไทย (endemic) มีรายงานเฉพาะจากดอยเชียงดาว
ขอขอบคุณ ดร. David Middleton สำหรับชื่อพฤกษศาสตร์; ตรีภพ ทิพยศักดิ์ สำหรับที่มาของภาพ
* ทีมสำรวจพรรณไม้เชียงดาว
🟢Petrocosmea umbelliformis:B.L.Burtt
- Chiang Mai, Teen Tok, 10km N of Doi Chiang Dao
🔄 Back to Front page
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น