Burmanniaceae
Burmanniaceae is a family of flowering plants, consisting of 99 species of herbaceous plantsin eight genera
These plants are annual or perennial herbs, with generally unbranched stems, some lacking leaves. Some members of this family lack chlorophyll and are mycotrophic (also called myco-heterotrophic).
The family tends to be saprophytic and even the autotrophic species are all endomycorrhizal and probably at least hemisaprophytic.
The family occurs worldwide, with a mostly tropic to subtropical distribution. A number of species are threatened.
Burmanniaceae sensu stricto
- Apteria Nutt.
- Burmannia L.
- Campylosiphon Benth.
- Dictyostega Miers
- Gymnosiphon (synonym Cymbocarpa Miers
- Hexapterella Urb.
- Marthella Urb.
- Mierisella Urb.
Afrothismia clade
- Afrothismia Schltr.
Tribe Thismieae
- Haplothismia Airy Shaw
- Oxygyne Schltr.
- Thismia Griff
- Tiputinia P.E.Berry & C.L.Woodw.
But because of conflicting evidence, the APG IV (2016) authors felt it was still premature to propose a restructuring of the order since the most recent evidence upholds the APG configuration and the work of Caddick and colleagues
Myco-heterotrophic plants
Here are some characteristics of myco-heterotrophic plants:
- They may be leafless, or have fewer or smaller leaves
- Their leaves may be variegated
- They may have low or no chlorophyll
Some examples of myco-heterotrophic plants include:
Pterospora andromedea, Sarcodes sanguinea, Voyria clavata, Cephalanthera damasonium, Kupea martinetugei, and Afrothismia hydra.
Myco-heterotrophy is thought to have evolved from mycorrhiza, which is a relationship where fungi help plants absorb water, nutrients, and minerals from the soil.
Examples of myco-heterotrophic and partially myco-heterotrophic plants from different angiosperm families: (A) Pterospora andromedea, (B) Sarcodes sanguinea (both Pterosporeae; Monotropoideae; Ericaceae), (C) Voyria clavata (Gentianaceae), (D) Cephalanthera damasonium (Orchidaceae), (E) Kupea martinetugei (Triuridaceae), and (F) Afrothismia hydra (Thismiaceae).
Myco-heterotrophic plants are partly or entirely non-photosynthetic plants that obtain energy and nutrients from fungi. These plants form a symbiosis with arbuscular mycorrhizal, ectomycorrhizal or saprotrophic fungi to meet their nutrient demands.
พืช Myco-heterotrophic เป็นพืชที่มีบางส่วนหรือทั้งหมดที่ไม่สามารถสังเคราะห์แสงเองได้จึงต้องอาศัยรับพลังงานและสารอาหารจากเชื้อรา พืชเหล่านี้จึงก่อให้เกิดการอยู่ร่วมกันกับเชื้อรา arbular mycorrhizal, ectomycorrhizal หรือ saprotrophic เพื่อตอบสนองความต้องการสารอาหารของพวกมันนั่นเองในเมืองไทยตอนนี้ที่เริ่มเป็นที่รู้จักพืชชนิดนี้กันมากขึ้นคือ ต้นพิศวง แต่ชนิดอื่นๆก็มีความสวยงามน่าทึ่งไม่แพ้กันทำให้เราอยากจะเริ่มสะสมภาพสวยงามเหล่านีอีกกลุ่มหนึ่งด้วย
Sciaphila
Sciaphila is a genus of mycoheterotrophic plants in the family Triuridaceae. These plants receive nutrition from fungi and neighboring trees and have less need for photosynthesis.[2] It is widespread in tropical and subtropical regions, found in Africa, China, Japan, the Indian subcontinent, Southeast Asia, Latin America (from southern Mexico to Brazil) and on various islands Pacific Islands. The most noteworthy feature of the genus is the number of the various flower parts (sepals, petals. stamens etc.) 99.9 percent of Monocots are trimerous (parts in threes or multiples of three), but Sciaphila spp. can have eight or even ten parts in a whorl.
ดาวไทย พืชจิ๋วในอุทยานแห่งชาติศรีพังงา
🔵Sciaphila thaidanica K. Larsen (Triutdaceae)
Dao Thai (Sciaphila thaidanica K. Larsen), belonging to the family Triuridaceae (often misspelled as Triutdaceae), is a rare, endemic myco-heterotrophic plant found in Thailand. Type: Myco-heterotrophic plant (a plant that gets food from fungi instead of making it through sunlight).
Appearance: It has a fragile purple stem and lacks chlorophyll entirely.
Habitat: Grows in moist tropical rainforest areas.
Location: It has been discovered and documented in protected southern locations such as Sri Phang Nga National Park and Khao Lak-Lamru National Park in Phang Nga Province, Thailand.
เป็นพืชที่หายาก และเป็นพืชเฉพาะถิ่นของไทย พบในป่าดิบชื้น ลักษณะเด่นคือ ลำต้นสีม่วงที่เปราะบาง สูงประมาณ 5 ซม. ไม่มีคลอโรฟิลล์ และอาศัยรา เพื่อการเจริญเติบโต⭐️⭐️
หน่วยพิทักษ์ฯที่ศง.4(คุรอด) 29/07/25
อุทยานแห่งชาติศรีพังงา
🔵Sciaphila nana Blume พืชจิ๋วหายาก
ดอกดาวนานะ
ดอกดาวนานะ Sciaphila nana Blume เป็นพืชเป็นอิงอาศัยรา (mycoheterotrophic) มีขนาดเล็กและบอบบาง ทุกส่วนของพืชมีสีชมพูถึงม่วงเข้ม ลำต้นบาง ใบมีขนาดเล็กมากคล้ายใบเกล็ด มีความกว้างไม่เกิน 2.5 มิลลิเมตรและความยาวไม่เกิน 7 มิลลิเมตร แนบติดไปกับลำต้น ไม่มีคลอโรฟิลล์และโครงสร้างสำหรับสังเคราะห์ด้วยแสง
ล่าสุดพบที่ พังงา 28 ก.ค.69
อุทยานแห่งชาติเขาหลักลำรู่
🔵Sciaphila sp.
ดาวลูกไก่
 |
| ภาพ น้อย Anutra |
Gymnosiphon
Gymnosiphon (yellowseed) is a genus of monocotyledonous flowering plants from the yam order. Like most of the other members of the family in which the plant is placed (Burmanniaceae), Gymnosiphon is entirely myco-heterotrophic genus that does not contain chlorophyll and respectively does not perform photosynthesis.
🔵Gymnosiphon sp.
เขาใหญ่ 15/08/26
Gymnosiphon (yellowseed)is a genus of monocotyledonous flowering plants from the yam order. Like most of the other members of the family in which the plant is placed (Burmanniaceae), Gymnosiphon is entirely myco-heterotrophic genus that does not contain chlorophyll and respectively does not perform photosynthesis.
 |
| Noi Guinness photo |
Burmannia
Burmannia is a genus of flowering plants long thought of as related to orchids, although more recent studies suggest closer affinities with either the Dioscoreales or the Melanthiales. The plants are herbs, partially autotrophic (photosynthetic) but also partially parasitic on soil fungi.
Burmannia wallichii (Miers) J. D. Hooker, Fl. Brit.ข้าวก่ำน้อย
Gonianthes wallichii Miers, Trans. Linn. Soc. London 18: 537. 1841 ["Gonyanthes"].
Plants without chlorophyll, holomycotrophic, flowering when 4-11.5 cm tall. Stems purple, slender. Basal rosette leaves absent. Cauline leaves triangular-subulate, 1.5-3.5 × 1-1.5 mm. Inflorescences 1-3-flowered; bracts triangular-lanceolate, 2-3.5 mm. Flowers sessile, bluish purple, 5-10 mm. Perianth tube 2.5-5.5 mm; wings narrow or reduced to ribs, 0.2-0.8 mm wide; outer tepals ovate-triangular, ca. 1 mm, margin single; inner tepals orbicular, very small, margin single. Stamens sessile; connectives lacking apical crests, sometimes with a pendent basal spur. Ovary ellipsoid to subglobose, 1.5-3 mm. Capsule subglobose. Seeds ellipsoid. Fl. and fr. Jul-Nov. 2n = 32.
Wet areas in dense forests; sea level to 700 m. Guangdong, Hainan, Yunnan [Myanmar, Th
 |
| ภาพ เจ เขาใหญ่ ตคฺ25 |
Exacum
Exacum (/ˈɛksəkəm/ EK-sə-kəm) is a genus of plant in family Gentianaceae. It contains 75 species native to tropical regions of sub-Saharan Africa, southern Arabian Peninsula, south and southeast Asia, New Guinea, and Australia.
🟣Exacum nanum
Exacum nanum is a tiny, pale-flowered, non-green (mycoheterotrophic) saprophytic plant species belonging to the gentian family (Gentianaceae). Formerly classified under the genus Cotylanthera (as Cotylanthera caerulea), it is native to regions of South and Southeast Asia, including parts of the Himalayas, Myanmar, and Thailand. จันทบุรี เชียงใหม่
Exacum nanum คือสปีชีส์ของพืชล้มลุกในวงศ์เอ็นดูคาเซียรี (Gentianaceae) ซึ่งเดิมเคยจัดอยู่ในสกุล Cotylanthera(Cotylanthera caerulea) ก่อนจะถูกจัดจำแนกใหม่ให้อยู่ในสกุล Exacum โดยนักพฤกษศาสตร์
ลักษณะและนิเวศวิทยา
- ลักษณะลำต้น: เป็นพืชกินซาก (myco-heterotrophic plant) ขนาดเล็กจิ๋ว สูงประมาณ 4.5–8 เซนติเมตร ไม่มีคลอโรฟิลล์หรือมีใบลดรูปเป็นเกล็ดขนาดเล็ก
- ลักษณะดอก: มีขนาดเล็ก (ประมาณ 3–6 มิลลิเมตร) กลีบดอกสีฟ้าหรือสีม่วงอ่อน ปลายกลีบดอกมน
- การกระจายพันธุ์: พบได้ในภูมิภาคเอเชียใต้และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ รวมถึงเนปาล อินเดีย เมียนมา และประเทศไทย
🟣Exacum paucisquanum
Cotylanthera paucisquama C.B.Clarke
Fl. Brit. India 4: 94 (1883)
This name is a synonym of Exacum paucisquamum (C.B.Clarke) Klack. by Gentianaceae.
The record derives from WCSP (in review) (data supplied on 2024-06-04) which reports it as a synonym of Exacum paucisquamum (C.B.Clarke) Klack.
Plants 5-10 cm tall. Stems erect, simple, terete. Leaves 3-6 pairs; leaf blade 1.5-2.5 × 0.7-1 mm, apex acute. Flower terminal. Pedicel terete, 6-10 mm, glabrous. Calyx 4-6 mm; lobes triangular, apex obtuse, midvein distinct. Corolla white, pale blue, or blue, 1-1.2 cm; lobes narrowly oblong, margin entire, apex obtuse. Filaments linear, 2.8-4 mm; anthers sagittate, 2.5-4 mm, slightly curved. Ovary ovoid-ellipsoid, 1.8-2 mm. Style linear, 5.5-8 mm. Capsules subglobose.
ม่วงพิศวง (Exacum paucisquamum (C.B.Clarke) Klack.)
เป็นไม้ล้มลุกขนาดเล็กจำพวกพืชกินซาก (myco-heterotrophic plant) ในวงศ์ Gentianaceae ที่มักพบออกดอกในช่วงฤดูฝนตามโขดหินหรือริมลำธารในเขตป่าดิบชื้น เช่น บริเวณน้ำตกในอุทยานแห่งชาติเขาคิชฌกูฏ จังหวัดจันทบุรี ลักษณะเด่นและข้อมูลทั่วไป
- ลักษณะ: เป็นพืชขนาดจิ๋วสูงประมาณ 5–15 เซนติเมตร ไม่มีคลอโรฟิลล์สีเขียวเข้มเด่นชัด ใบเปลี่ยนเป็นเกล็ดขนาดเล็ก
- ดอก: ดอกสีขาวอมม่วง รูปกงล้อ มีขนาดเล็กมาก (ก้านดอกยาว 0.6–1.5 เซนติเมตร กลีบดอกยาว 1–1.4 เซนติเมตร) อับเรณูเรียวรูปลูกศร
- แหล่งพบ: มักขึ้นอยู่ตามซอกหินชื้นๆ ใกล้ลำธารหรือน้ำตก (เช่น บริเวณน้ำตกชั้น 3 ของอุทยานแห่งชาติเขาคิชฌกูฏ)
- ช่วงเวลา: พบเห็นและออกดอกได้ดีในช่วงฤดูฝน (เดือนสิงหาคมของทุกปี
Epirixanthes
Epirixanthes is a genus of flowering plants belonging to the family Polygalaceae. It includes seven species which range from India and southern China through Indochinaand Malesia to New Guinea
Epirixanthes elongata Blume
Epirixanthes elongata Blume is a tiny, yellow-brown, mycoheterotrophic plant belonging to the milkwort family (Polygalaceae). First published in 1823, it lacks chlorophyll and feeds on fungi in wet tropical forest floors, ranging from India through Southeast Asia to China and Thailand. เขาใหญ่
Oxygyne
Oxygyne is a genus of achlorophyllous mycoheterotrophic plants in the family Burmanniaceae. First described in 1906 by German botanist Rudolf Schlechter with Oxygyne triandra as the type species, six species are currently recognised. The genus has a highly disjunct distribution, with three species known from Japan and three from West-Central Africa, with each species known only from a single location.
Oxygyne shinzatoi
ประกายดาวตะวันตก
Oxygyne shinzatoi is a flowering plant that is endemic to Okaniwa Island in the Ryukyu Islands, Japan. It blooms in September and October and is critically endangered due to logging.
"พืชอาศัยราชนิดใหม่ของไทย 'ประกายดาวตะวันตก' ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร"
ประกายดาวตะวันตกถูกค้นพบจากการที่เจ้าหน้าที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวนด้านตะวันตก จังหวัดกาญจนบุรี ร่วมกับ เพชร ตรีเพชร เดินสำรวจถ่ายภาพกล้วยไม้ ซึ่งได้พบพืชอาศัยราไม่ทราบชนิด นำมาซึ่งการติดตามศึกษาของผู้เชี่ยวชาญ ทำให้ทราบว่าเป็นสกุลและชนิดรายงานการพบใหม่สำหรับประเทศไทย โดยผู้เชี่ยวชาญจะได้เขียนรายงานเป็นทางการต่อไป ตัวอย่างอ้างอิง 𝘚. 𝘒𝘭𝘢𝘯𝘱𝘳𝘢𝘴𝘦𝘳𝘵, 𝘗. 𝘛𝘳𝘪𝘱𝘦𝘵𝘤𝘩 & 𝘛𝘩𝘶𝘯𝘨 𝘠𝘢𝘪 𝘕𝘢𝘳𝘦𝘴𝘶𝘢𝘯 𝘞𝘦𝘴𝘵 𝘞𝘪𝘭𝘥𝘭𝘪𝘧𝘦 𝘚𝘢𝘯𝘤𝘵𝘶𝘢𝘳𝘺 𝘴𝘵𝘢𝘧𝘧 02 และ 𝘚. 𝘊𝘩𝘢𝘯𝘵𝘢𝘯𝘢𝘰𝘳𝘳𝘢𝘱𝘪𝘯𝘵 & 𝘚. 𝘚𝘶𝘥𝘥𝘦𝘦 3156 เก็บรักษาไว้ที่หอพรรณไม้
ประกายดาวตะวันตกถูกตีพิมพ์ครั้งแรกจากตัวอย่างที่เก็บจากจังหวัดโอกินาวะ ซึ่งเป็นจังหวัดทางใต้สุดของญี่ปุ่น โดยอยู่ทางด้านตะวันออกเฉียงเหนือของเกาะไต้หวัน ชื่อสกุล “𝘖𝘹𝘺𝘨𝘺𝘯𝘦” มีรากศัพท์มาจากคำในภาษากรีกคำว่า “𝘰𝘹𝘺𝘴” แปลว่า แหลมคม กับคำว่า “𝘨𝘺𝘯𝘦” แปลว่าเพศหญิง รวมความหมายถึงยอดเกสรเพศเมีย ที่ส่วนปลายแยกเป็น 3 แฉก แต่ละแฉกแหลม คำระบุชนิด “𝘴𝘩𝘪𝘯𝘻𝘢𝘵𝘰𝘪” ตั้งให้เป็นเกียรติแก่ผู้เก็บตัวอย่างต้นแบบชาวญี่ปุ่น T. Shinzato ส่วนชื่อไทย “ประกายดาวตะวันตก” (โดย เพชร ตรีเพชร) ตั้งตามลักษณะของรยางค์กลีบรวม 6 กลีบที่กางออกคล้ายรูปดาว และตั้งให้เป็นเกียรติแก่สถานที่ที่พบพืชชนิดนี้ คือทุ่งใหญ่นเรศวรด้านตะวันตก
ขอขอบคุณ: รศ. ดร.สหัช จันทนาอรพินท์ แห่งคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ (หาดใหญ่) สำหรับชื่อพฤกษศาสตร์และภาพบางภาพ และคุณชัยวัฒน์ ตั้งประดิษฐ์ สำหรับภาพบางภาพ
ข้อมูล : ทีมสำรวจพรรณไม้ป่าตะวันตก
เอกสารอ้างอิง:
Suetsugu, K., Sugimoto, T. & Tsukaya, H. 2019. Emended description and new localities of Oxygyne shinzatoi (Burmanniaceae/Thismiaceae), with discussion of phylogenetic relationships of Oxygyne from Japan and Africa. Phytotaxa 423(4): 238–246.
หอพรรณไม้ Forest Herbarium - BKF
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น